Bovenbalk

tweede wereldoorlog

De Boekendief – De kracht van het woord

Kun jij je voorstellen hoe het voelde om in Duitsland te leven tijdens de Tweede Wereldoorlog? De Boekendief van Markus Zusak geeft een goed beeld hoe Duitse burgers die tijd beleefden. Ondanks de toekenning van een ‘Zilveren Zoen’ als beste boek voor lezers van 12-15 jaar, kreeg dit boek bij de eerste verschijning in het Nederlands in 2007 weinig aandacht; veel te weinig naar mijn mening.

Dat kwam onder andere omdat het boek moeilijk is in te delen in een bepaalde leeftijdscategorie. In de Verenigde Staten werd het aangeprezen als Young Adult, wat goed past bij de ontwikkeling die de hoofdpersoon doormaakt; van een naïef, angstig meisje tot een wijze jonge vrouw. In Nederland was het in de meeste boekwinkels alleen te vinden bij de boeken voor volwassenen. Door de verfilming in 2014 kwam het boek terecht opnieuw in de belangstelling.

Liesel is bijna 10 jaar, wanneer zij in januari 1939 samen met haar moeder en broertje Werner uit hun Duitse woonplaats moet vluchten. Waarvoor? Liesel snapt het niet helemaal, maar ze voelt de dreiging en weet dat het iets te maken heeft met het woord ‘communist’. Onderweg sterft haar broertje. Bij zijn begrafenis vindt Liesel een boek, het Doodgravershandboek, en neemt het mee. Dit is het eerste boek in een rij van tien, dat Liesel steelt. Ze komt terecht in het Zuid-Duitse Molching bij Hans en Rosa Hubermann, waar ze leert lezen aan de hand van het gestolen boek en bevriend raakt met haar buurjongen Rudy Steiner.

Het vervolg is het verhaal van Liesel, die een ‘eeuwige overlevende, een expert in het alleen achterblijven’ wordt genoemd. Eigenlijk is het maar een klein verhaaltje, eenvoudig samen te vatten in: ‘een meisje, enkele woorden, een accordeonist, een stel fanatieke Duitsers, een Joodse vuistvechter en behoorlijk wat diefstal’. Maar dan wel in ruim 500 pagina’s.

De manier waarop het verhaal wordt verteld, is niet eenvoudig. Er is een niet-alledaagse verteller: de Dood. Zusak gebruikt geen lange, ingewikkelde zinnen, maar springt wel voortdurend heen en weer in de tijd. De titels van de tien delen, de vele hoofdstukken, naast de korte teksten die hij her en der tussenvoegt, en de illustraties zijn net puzzelstukjes, die pas aan het einde van het boek op zijn plek vallen.

De boeken aan de hand waarvan Liesel leert lezen, laten zien hoe groot de macht van het woord kan zijn. Dit komt vooral tot uitdrukking bij Mein Kampf, het boek waarmee Hitler zijn land in de ondergang stortte, maar dat door Zusak wordt gebruikt om te laten zien hoe opbouwend woorden kunnen zijn. Daarnaast is er de tweestrijd tussen het perspectief van de Dood en dat van de levenden, dat door de schrijver overtuigend en met humor wordt gebracht. Ieder mens is op zijn manier op zoek naar goede voorbeelden om te (over)leven; je vindt er een in De Boekendief.

Markus Zusak (vertaling Annemarie Lodewijk)

The House of Books, 2007

Reacties gesloten.