Bovenbalk

1001004005498547

De Gelukvinder – Authentiek vluchtelingenverhaal

In de Slahs-reeks vertellen Nederlandse jongeren hun waargebeurde verhaal, geschreven in nauwe samenwerking met een bekende auteur. De ontwikkeling van een eigen identiteit staat in de hele reeks centraal.Het initiatief hiervoor kwam van Edward Van de Vendel. Samen met Anoush Elman schreef hij in 2008 dit eerste deel, De Gelukvinder.

De  authenticiteit van het verhaal wordt benadrukt in het voorwoord in een beeld van dvd’s met herinneringen en in een dagboekaantekening helemaal aan het einde van het verhaal. Toch blijkt uit het nawoord dat de gebeurtenissen zoals die zijn beschreven, niet een exacte weergave zijn van de ervaringen van Anoush Elman. Dat doet aan de betekenis ervan niets af. De complexiteit van het vluchtelingenprobleem, met enerzijds de oorlogssituatie in Afghanistan en aan de andere kant – een kritische beschouwing van – de asielpolitiek in Nederland, blijft recht overeind. Dat is waar het om gaat.

Hoofdpersoon Hamayun schrijft een toneelstuk in zes bedrijven over zijn verleden. In het eerste bedrijf, de comedy, beschrijft hij op een ironische manier hoe zijn verslag is ontstaan. De daarop volgende documentary vertelt de situatie van Hamayun en zijn familie voorafgaand aan de vlucht uit Afghanistan. De road movie, de naam zegt het al, vormt het eigenlijke vluchtverhaal. Daarna volgt de reality show. Hierin worden de aankomst en het verblijf in Nederland beschreven. Dit leidt uiteindelijk naar het drama: de dreigende uitzetting via Ter Apel. In vier korte genummerde scènes aan het eind van de reality show klinkt het duidelijkst de stem van Elman door. Daarmee is de cirkel van het verhaal rond.

De dreiging uitgezet te worden, vormde de directe aanleiding voor Hamayun om aan het toneelstuk te beginnen, want:  “(…) – niemand is echt op de hoogte.” Het zesde en laatste bedrijf, science fiction, bestaat uit twee delen: the happy ending en the alternative ending. Het open einde – kenmerkend voor de hele Slash-reeks – laat in  het midden wat uiteindelijke lot van Elman is. In tegenstelling tot het thematisch verwante De vliegeraar van Khaled Hosseini (2003) is er geen sprake van een sentimenteel afgerond einde dat afbreuk had kunnen doen aan authenticiteit en de geloofwaardigheid van het verhaal.

De schrijfstijl – korte zinnen met veel dialoog – is filmisch en toegankelijk. Het woordgebruik en de zinsbouw sluiten aan bij het taalgebruik van de hedendaagse jeugd. Het filmmotief verwijst bovendien naar de ambities van Elman om filmer/regisseur te worden. Het is daarmee een metafoor voor de wens om een eigen leven te (mogen) leiden, een eigen identiteit te vormen en daarvoor bevestiging te krijgen van derden. Dat blijkt nog het beste uit de uitroep van Raed, de ‘vriend’ van Hamayun, tijdens een repetitie van het toneelstuk: “Het is je leven niet!”. Laat dat nu net wèl het geval zijn. Hamayun ontwikkelt zich overtuigend van een naïef jongetje tot een assertieve adolescent.

Edward van de Vendel en Anoush Elman

Querido, 2008

Reacties gesloten.