Bovenbalk

ballerina

De kleine ballerina – Voor altijd jong

Als Catherine op balletles gaat, moet ze haar bril afzetten. De wereld ziet er dan wazig uit. De werkelijkheid wordt zachter, verliest de scherpe kantjes. Dat geldt ook voor haar vader; zonder bril droomt hij zijn eigen wereld, die er beter uitziet dan de harde realiteit. Op de eerste en de laatste bladzijde is Catherine een volwassen vrouw. Daar tussenin kijkt ze terug op de jaren die ze met haar vader in Parijs doorbracht toen ze een jaar of negen was. Haar (Amerikaanse) moeder woonde en werkte in die tijd in New York.

De kleine ballerina verscheen oorspronkelijk in 1988 in Frankrijk onder de titel Catherine Certitude, maar is in 2015 pas in het Nederlands vertaald. De schrijver ontving in 2014 de Nobelprijs voor Literatuur. Deze aanbeveling op de omslag zal kinderen minder interesseren dan volwassenen, voor zover die bekend zijn met het werk van Patrick Modiano. Bijzonder aan dit boek zijn de tekeningen van Jean-Jacques Sempé, beroemd van zijn pentekeningen bij Le petit Nicolas, een klassiek Frans kinderboek. Op de omslag draagt vader Georges Certitude zijn dochter Catherine op zijn schouders door de straten van Parijs. De hoge gebouwen zijn lichtgeel, met zachtgrijze, kronkelige lijnen. Deze illustratie roept de sfeer op van het verleden waarin het verhaal zich afspeelt: rond 1950. Je ziet dat jaartal op een kalender in een van de tekeningen.

Er zijn meer interessante details; een brilletje op een stoel, de opschriften op gebouwen, een Frans ogend terrasje in de straten van New York, een rolgordijn en rolluiken, een typemachine, een oude telefoon. Op de eerste tekening zie je wat de volwassen Catherine ziet vanuit het raam van haar appartement in New York. Dat is precies wat ernaast staat in het verhaal. Verderop in het verhaal is het omgekeerd. Daar zie je de kleine Catherine en haar vader vanaf een afstand voor het raam in hun Parijse appartement staan. In het verhaal wordt beschreven wat zíj zien als ze naar buiten kijken.

De laatste tekening is een soort herhaling van die illustratie, maar dan in New York. Typisch voor New York zijn de watertorentjes bovenop de gebouwen, terwijl in Parijs de hoge schoorstenen opvallen. Alles in New York ziet er strak uit, met duidelijke kleurverschillen. In Parijs is alles veel vager, met kleuren die in elkaar overlopen. De tekeningen verwijzen naar de (harde) werkelijkheid van het leven in New York, tegenover de dromerige herinneringen aan Parijs.

In kleine afbeeldingen die tussen de tekst staan, zie je in hun kleren hoe sterk de band is tussen Catherine en haar vader. Háár slaapshirtje heeft hetzelfde streepjespatroon als zíjn pyjama. Het gele pochetje bij zíjn bruine pak is een restje stof van Catherine’s jurk. Uitgeverij Querido adviseert het boek voor lezers vanaf 12 jaar; in Frankrijk staat het in de kast voor kinderen van 9 jaar en ouder. De thema’s familie en vriendschap, en de vraag ‘wie ben ik?’ zijn voor alle leeftijden. Catherine zegt aan het eind: “We blijven altijd dezelfde en degenen die we in het verleden zijn geweest, zullen tot het einde der tijden bestaan.” Hoe zijn/waren jouw (groot)ouders? Perfect boek om samen te lezen en eigen herinneringen op te halen.

Patrick Modiano (tekst) en Jean-Jacques Sempé (illustraties)

Uitgeverij Querido, 2015

Reacties gesloten.