Bovenbalk

dementie

Josephine. Een naam als een piano – Verleden en toekomst van mijn oma

“Oma’s zijn oud. Heel oud. Sommigen waren er al voordat de dinosaurussen bestonden.”

Het begin van Josephina. Een naam als een piano laat treffend zien hoe een kleuter naar zijn oma kijkt. In de  illustratie kijkt hij, een speelgoed dino omarmend, vragend naar zijn oma die bezig is oude (zwart-wit) foto’s in te plakken. Voordat ze oma werd, was ze een mevrouw, een meisje, een baby.

“Dat weet ik zeker, ik heb een foto.”

Op de bijbehorende tekening staat het jongetje in een tuin, gebogen over de rand van een kinderwagen waarin oma ligt. Weer kijkt een speelgoed dino toe. We zien samen met het jongetje hoe ‘oma’ opgroeit en hoe opa in beeld komt.

“Zo werden ze verliefd en werd mijn oma een mama. Weer heel lang daarna kwam ik. En toen werd mijn oma eindelijk oma.”

De ouderdom komt bij oma met gebreken.

“Nu heeft ze aan onze handen samen niet eens genoeg om te laten zien hoeveel jaar ze is. Ze weet het ook niet precies, maar dat is niet zo gek. Ze zat op dezelfde kleuterschool als Sinterklaas.”

Als symbool voor de verwarring in oma’s hoofd gebruikt Robben verstoppertje spelende kinderen. Merel Eyckerman weet die associatie  raak te illustreren. De woorden die Jaap Robben gebruikt zijn eenvoudig maar treffen elke keer doel door de laconieke toon. De illustraties herhalen wat er wordt verteld en verbinden subtiel heden en verleden met elkaar. Elementen uit het verleden zijn herkenbaar door het gebruik van zwart-wit. Oma en haar kleinzoon zwemmen zo in dezelfde zee. De speelgoed dino komt steeds terug, evenals het ruitjespatroon uit de jurk van oma op de omslag. Oma’s naam klinkt als de piano waarop ze haar lievelingsliedje speelt. In haar plooirok worden de toetsen van een piano weerspiegeld. Leuk om samen met je (klein)kind te zoeken naar deze weerkerende patronen en te praten over het waarom ervan.

Josephine kwam opnieuw in de belangstelling dankzij het thema van de Kinderboekenweek 2016: “Voor altijd jong.” Het samenspel van tekst en beeld ademt respect voor oud én jong en verdient blijvende aandacht. Het heeft alles in zich om een klassieker te worden, omdat het laat zien wat ouder worden betekent, zonder dat het larmoyant wordt. Zelfs het levenseinde krijgt een bijzondere invulling.

“Mijn oma wordt later iets anders, nadat ze eerst weer een meisje en een kindje is geweest. Later wordt mijn oma een tuin.”

Op een liefdevolle manier verbinden de goedgekozen woorden en de kleurrijke, fantasievolle illustraties jong en oud, heden en verleden, met elkaar.

Jaap Robben (tekst) en Merel Eyckerman (illustraties)

Uitgeverij De Eenhoorn, 2013 (tweede druk)

Reacties gesloten.