Bovenbalk

liefgehad

Voor wie ik heb liefgehad – Leven of verdwijnen?

Soms krijg je een boek in handen dat je niet meer kunt wegleggen totdat je het uit hebt. Voor wie ik heb liefgehad is zo’n boek. Aan het eind van een veelbewogen leven komt de negentigjarige Louise terecht in een verpleeghuis. Ze is alleen nog bezig met verdwijnen. Daar lijkt ze aardig in te slagen, tot ze per post een pakket ontvangt met daarin haar verleden, in de vorm van oude dagboeken. Daarmee wil ze niet geconfronteerd worden. Toch kan ze er niet omheen. Alles wat ze – met wisselend succes – heeft verdrongen, komt opnieuw tot leven, wanneer verpleger Fabio de boeken aan haar voorleest.

Meer vertellen over de inhoud doet onrecht aan de zorgvuldige opbouw van het verhaal en de langzame, maar indringende manier waarop je als lezer wordt meegesleept in de levensgeschiedenis van Louise: haar verlangens, haar liefdes, haar teleurstellingen. Ze heeft haar eigen manier om met het laatstgenoemde af te rekenen.

Door het ik-perspectief en de dagboekfragmenten leef en voel je met haar mee. Je wordt weer jong met haar. Leeft met haar mee in de dagelijkse beslommeringen in het verpleeghuis te midden van een groepje (dementerende) bejaarden. Diverse droogkomische scènes in het verpleeghuis doen denken aan de belevenissen van Hendrik Groen (Pogingen iets van het leven te maken en Zolang er leven is), inclusief de bevoogdende houding van sommige verzorgers. Voor enkele van hen heeft Louise een verrassing in petto, wat een heel ander licht werpt op haar karakter.

Dat roept vragen op over de keuzes die ze heeft gemaakt in haar leven, onder andere de relatie met haar zoon. Diens voornaam wordt pas na enkele tientallen pagina’s genoemd; tot die tijd denkt ze over hem als ‘mijn jongen.’ Die ‘jongen’ – intussen ruimschoots de veertig gepasseerd – is schrijver. Een tipje van de sluier wordt opgelicht wanneer hij met de jeugdroman De Kinderkooi succes krijgt. Haar omgang daarmee maakt nieuwsgierig naar het perspectief van deze zoon.

Je hebt de neiging steeds sneller te gaan lezen, omdat je wilt weten hoe het Louise uiteindelijk vergaat. Door eigen kennis van de wereldgeschiedenis – de dagboekfragmenten omvatten de periode 1937-1960 – lijken sommige belevenissen voorspelbaar. Het is de manier waarop de schrijver zijn verhaal opbouwt die je bij de keel grijpt, dwingt tot doorlezen. En herlezen omdat het in je hoofd blijft gisten. De manier waarop Louise terugkijkt, het cijfer dat zij voor haar leven geeft, en de argumenten die zij daarbij hanteert, waarom ze wil verdwijnen, dwingen je om na te denken over je eigen leven en het oordeel daarover.

Zijn de keuzes van Louise wel zo vanzelfsprekend als deze worden gepresenteerd? Hoe hebben andere betrokkenen die keuzes ervaren? Welk verhaal heeft de zoon, wat in dit boek onderbelicht blijft? Deze vragen doen me uitzien naar het aangekondigde vervolg.

Voor wie ik heb liefgehad, Marcel Vaarmeijer

Uitgeverij Luithing Sijthoff, 2016

Reacties gesloten.